به گفته‌ی یکی از اقوام مقتول ظاهرا او شیطان پرست نبوده، اما در فیلمی که البته من جرات نکردم ببینم قاتل گفته من شیطانم. یک جور اختلال هویتی و روانی و یک جور بروز یک رفـــــتار ضد اجتماعی مشخص اســت که مربوط به حوزه‌ی روان می‌شود. کل مســاله این گروه‌های شیطان پرستی یا این تکثیرشان، بازتولیدشان، تبلیغاتشان و محتوای کاری که ارائه می‌دهند، نشان می‌دهد مســاله هم از حیث جامعه شناختی هم روانشناسی قابل بحث اســت…

 168823 880 تشریح قتل فجیع مهاباد

میهنی ها| سوم مهرماه بود که جسد یک جوان ١٩ ســاله در یک جاده روستایی نزدیک مهاباد کشف شد. صادق با ضربات چاقو و ساتور به قتل رسید و  جسدش به آتش کشیده شد. قاتل و سه همدست او از تمامی مراحل جنایتشان فیلمبرداری کرده بودند و با جسد صادق سلفی گرفـــــتند. متهم اصلی انگیزه‌ی قتل را مسائل ناموسی اعلام کرد. همچنین صحبت‌هایی در مورد وجود ردپای اعتقادات انحرافی در این حادثه شد. همه‌ی این‌ها ما را وا می‌دارد تا به دنبال علل وقوع چنین حوادث تلخی باشیم.

 


 

آرمان‌شهرکی –تحلیل‌گر مسائل اجتماعی و پژوهش‌گر- در گفتگو با میهنی ها به بررسی حادثه قتل جوان مهابادی از دید اجتماعی پرداخت. 

او ابتدا با تفکیک عوامل داخلی و خارجی جنایت گفت: ببینید اگر که ما بحث را تفکیک کنیم. یک پارامترهای خارجی هست و یک پارامترهای داخلی- منظور خارج از مرزها- و هرکدام از این‌ها را یعنی عوامل داخلی را به‌خصوص، می‌شود به عوامل عینی و ذهنی هم تقسیم کرد.

نقش عوامل خارجی

شهرکی افزود: می‌خواهم بگویم منظور از عوامل خارجی، بخصوص داعش اســت. هم داعش اســت و هم رسانه‌ها. منظورم از رسانه، تکنولوژی‌های دیجیتال اســت، شبکه‌های اجتماعی. این‌ها به هرحال عامل خارجی محسوب می‌شوند، یعنی تحت کنترل فرد یا افراد خاصی نیستند.

وی با اشاره به شرایط خاص منطقه گفت: شما در منطقه‌ای هستید که تمام اطراف و اکنافش از شرق بگیرید -افقانستان و پاکستان- تا غرب، تحت سیطره یک گفتمان خشونت آمیز توسط یک گروه تروریستی اســت، از طریق دیجیتال. در همین حادثه‌ی تیراندازی لاس وگاس که اگر اشتباه نکنم سایتی به نام اعماق سریعاً مسوولیت آن را پذیرفـــــت. در رابطه با حمله به مجلس ایـــران هم به همین صورت.

این تحلیل‌گر مسائل اجتماعی گفت: بنابراین، بطور مکرر از طریق رسانه خشونت بازتولید می‌شود. تمام الگوهایی و متدی که داعش اســتفاده می‌کند ممکن اســت مورد تقلید عده‌ای قرار بگیرد به‌خصوص اگر در سنین پایین باشند همانطور که می‌دانید داعش از سن نوجوانی سربازگیری می‌کند. 

نقش عوامل داخلی

این کارشناس در ادامه به بررسی عوامل داخلی این جنایت‌ها پرداخت: هم در مورد پرونده قاتل آتنا اصلانی و هم در این مورد، بایستی سیستم قضایی ما فرصت کافی برای تجزیه و تحلیل روانکاوانه روی مجرمین بدهد. بنابراین گفتمان رد نمی‌شود، اما به نظر می‌رسد که عوامل اجتماعی و فرهنگی در بعد کلان تاثیرگذاریشان خیلی بیشتر اســت. شما فرض کنید که در همین مورد بخصوص وقتی می‌گوییم قتل ناموسی، یعنی روابط جنسی زن و مرد یا روابط جنسیتی مطرح اســت. وقتی یکی می‌گوید ناموس، یک رگه‌هایی از آن فرهنگ سنتی مطرح اســت.

او در راســتای پاسخ به پرسشی در مورد علت و انگیزه‌ احتمالی همدستان قاتل افزود: تفکیک بین همدست و قاتل به نظر من چندان راهگشا نیست. شما باید بصورت یک کلیت در نظر بگیرید. هر سه نفر چنین اظهار نظری در موردشان یکسان اســت. زیاد نمی‌شود تفکیک کرد حالا چرا این‌ها همدست شده اند، هر سه نفر.

این پژوهشگر اجتماعی با تاکید بر مباحث کلان اخلاقی و اجتماعی ادامه داد: در اینجا پای اخلاقیات، مباحث کلانی مثل اخلاقیات وسط می‌آید و یک مقدار ما از روانشناسی فاصله می‌گیریم. البته حمل سلاح، بیماری‌های روحی روانی، سابقه خانوادگی و تفاوت‌های فردی، موثر اســت، نمی‌شود منکر شد.

 شهرکی گفت: اما در بستر و کانتکست (context) ایـــران تاثیرگذاری این عوامل کلان اجتماعی- که در بعد داخلی فرهنگی و اخلاقی اســت و در بعد خارجی عوامل منطقه‌ای و ظهور و بروز گروه‌هایی که از خشونت عریان اســتفاده می‌کنند- از عوامل روانشناختی بیشتر اســت.  بنابراین من فکر می‌کنم که جامعه شناسان و فیلسوفان ما- همانطور که در رابطه با مســاله خودکشی هم قبلا گفته‌ام- این‌ها باید وارد شوند.

رفـــــتار ضد اجتماعی به سبک گروه‌های شیطان پرستی

این تحلیل‌گر مسائل اجتماعی ادامه داد: به گفته‌ی یکی از اقوام مقتول ظاهرا او شیطان پرست نبوده، اما در فیلمی که البته من جرات نکردم ببینم قاتل گفته من شیطانم. یک جور اختلال هویتی و روانی و یک جور بروز یک رفـــــتار ضد اجتماعی (anti-social) مشخص اســت که مربوط به حوزه‌ی روان می‌شود.  کل مســاله این گروه‌های شیطان پرستی یا این تکثیرشان، بازتولیدشان، تبلیغاتشان و محتوای کاری که ارائه می‌دهند، نشان می‌دهد مســاله هم از حیث جامعه شناختی هم روانشناسی قابل بحث اســت.

فرم برجسته‌تر از محتوا

شهرکی در ادامه به جمع بندی نقش عوامل خارجی و بیان نقطه اشتراک این جنایت و بازی نهنگ آبی پرداخت: اگر بخواهیم جمع بندی کنیم به نظر من خود بیانگری، فردگرایی که مدت مدیدی اســت مجال بروز نداشته و اینگونه می‌خواهد به این شکل و شمایل افراطی بروز کند از عوامل داخلی اینگونه جنایات اســت. بازی نهنگ آبی هم همین اســت. در واقع یک جور مافوق خودکشی که در واقع نمایش اســت، کارناوال خودکشی که همه می‌توانند ببینند خیلی حیاتی اســت. 

وی گفت: اینجا هم به نظر من نمایش قتل حیاتی اســت که آمده روی صحنه. یعنی از یک مکان پرتی از یک دره‌ای، که می‌شد هیچ کس خبر نداشته باشد، از طریق رسانه تکثیر شده که یک جور لذت بیمارگونه به فرد می‌دهدکه من می‌توانم خودم را ابراز کنم. در چنین وضعیتی وقتی هرچیز نامطبوعی را می‌شود در این صحنه رقابت آمیز نمایش دید، همه چیز از محتوا خالی می‌شود.   

این پژوهش‌گر ادامه داد: بنابراین به‌طور فرض شما می‌توانید یک فیلم اصطلاحا مستند ساخته و منتشر بکنید تا همه ببینند. به همین راحتی کسی را بکشی فیلم بگیری و شیر بکنی. بنابراین من این خشونت را نه به محتوا، بلکه بیشتر به فرم نسبت می‌دهم، هم فرم و هم محتوای شخصیتی اون افراد، اما بیشتر فرم نمایش، فرم جلوه‌گری یک فردگرایی افراطی؛ که همه‌ی این‌ها به ابتذال پهلو زده. من بعد هم ما متاسفانه به نظر من شاهد چنین چیزهایی خواهیم بود.

نقش خانواده

شهرکی گفت: اگر بخواهیم در مورد راه حل صحبت کنیم. واقعا درون خانواده، همه چیز، خیلی از دردسرات داخل خانواده قابل هضم اســت، قابل حل اســت. نشان بدهیم، آموزش بدهیم تمام تحفه‌های عصر مدرن، مفید و مناسب و اخلاقی نیستند.

او در پاسخ به نقش فرد در جلوگیری از سقوط به چنین پرتگاه‌هایی افزود: ببینید حالا شما این بحث را پیش کشیدید، خیلی جالب اســت. حالا من می‌خواهم از زاویه جامعه شناسی و فلسفه بحث بکنم که مطالعاتم در این زمینه بیشتر اســت. خیلی ازین تئوری‌ها نمی‌پذیرند کانسپت‌ها (concept) و مفاهیمی که معمولا در قالب یک سری روایت کلان، تزریق یا توصیه می‌شود برای حل آزمایش.  مثلا همین که گفتم خانواده. این یک راهکار کلان اســت. دین، اینکه افراد رو به گرایش‌های دینی توصیه کنیم یک راه حل کلان اســت. توصیه کنیم به آموزش (education)، و از این منظر به سیستم آموزشی خودمان نقیب بزنیم، یک راه حل کلان هست. 

 

این کارشناس توضیح داد: بر اساس تئوری هایی که من بیشتر به آن‌ها قائلم و معتقدم، اخلاقیات یک جور انضمامی شکل می‌گیرد یعنی در لحظه شکل می‌گیرد، مثلا اگر در لحظه‌ای که با کسی مشاجره می‌کنید اسلحه همراه شما باشد احتمال اســتفاده از اسلحه بیشتر اســت. اگر لوکیشن شما جایی اســت که می‌توانید آن مشاجره یا قتل را مخفی کنید، مثلا در مورد قتل آتنا اصلانی اگر آن حیاط خلوت وجود نداشت مســاله جور دیگری رقم می‌خورد. 

شهرکی با اشاره به اهمیت جغرافیای خشونت گفت: بنابراین locatedness یعنی شرایط و وضعیت خاص هر کیسی خیلی حیاتی اســت در اینکه آن کیس به چه فرمی در‌بیاید- با صرفنظر ازینکه تحصیلات، آموزش و خانواده فرد که چگونه اســت. مثلا همین مهاباد بسیاری عوامل موثر اســت. فرهنگ خاص مهاباد، جغرافیایی که فرد درون آن قرار دارد. امکاناتی که فرد در آن لحظه در اختیار دارد. خیلی در پاسخ به چراهایی که شما پرسیدید موثر اســت. شما بطورکلی نمی‌توانید نسخه کاملی بپیچید.  

جای خالی واکاوی متغیرهای میانه

شهرکی با انتقاد از افراط در دیدگا‌های کل نگر و خرد نگر، توضیح داد: مطلبی در سایت شما خواندم در رابطه با تجاوزی در شاندیز مشهد، که گروهی به پیک نیک می‌روند و گروهی از آن روستا، شبانه جلوی ماشین را می‌گیرند و به خانومی تجاوز می‌کنند.  کامنت‌هایی را خواندم که خیلی جالب بود که نوشته بود چرا روستایی‌ها وحشی شدند، دقیقا این اصطلاحات اســتفاده شده بود. یعنی انتصاب یک وحشی‌گری، یک جنایت یا خشونت به یک جور لوکیشن جغرافیایی. جای خالی اینچنین تئوری‌هایی در کشور ما خالی اســت-جغرافیای جنایت. 

وی اینگونه بحث را به پایان برد: اینکه چرا در شاندیز مشهد چنین اتفاقی می‌افتد، مربوط می‌شود به جغرافیا، روستا و اختلاف طبقاتی. می‌خواهم بگویم باید نیم نگاهی به این پارامتر‌ها داشته باشیم.  اکثر تحلیل‌های ما یا کلانگرای افراطی اســت مثلا می‌گردند ببینند در سیستم آموزشی چه دردسری هست، یا خیلی خردنگر افراطی، سریعا به اختلالات شخصیتی و بیماری‌های روحی روانی متوصل می‌شوند. جای این پارامتر‌ها و متغیرهای میانه بسیار خالی اســت.

داغترین اخبار و رویداد های ایـــران و خارج
این مطلب در این ساعت از سایت توما در بخش خبری ارســال گردیده اســت
این بخش شامل خبر های ورزشی نیز میباشد
میتوانید خبر فوق را به اشراک بگذارید