وقتی با شن و ماسه سواحل و بیابان‌های بی‌پایان مواجه می‌شویم، تصور می‌کنیم که منابع شن و ماسه نامحدود هستند.

بر اساس مطالعه‌ی جدیدی که در نشریه «ساینس» به چاپ رسیده اســت، اســتفاده بیش از حد منابع شن و ماسه در جهان موجب آسیب به محیط زیست، به خطر انداختن جوامع و حتی مناقشه بین دولت‌ها می‌شود.

 تقاضای زیاد و ساخت معادن نامحدود، موجب کمبود شن شده اســت. شواهد متعددی نشان می‌دهند که بسیاری از نواحی جهان به‌طور فزاینده‌ای با کاهش شن و ماسه مواجه هستند. به‌عنوان مثال، در ویتنام تقاضای داخلی برای شن و ماسه بیش از ذخایر کل کشور اســت. با توجه به اظهارنظرهای اخیر وزارت احداث ویتنام، اگر این کمبود ادامه یابد، ذخایر شن و ماسه این کشور تا ســال ۲۰۲۰ برای ساخت‌وساز به پایان می‌رسد.

این در حالی اســت که به‌ندرت در مباحث علمی به مسئله شن و ماسه پرداخته شده اســت؛ و اکنون هم رسانه موجب توجهات به این موضوع شده‌اند. در همین حال دانشمندان معمولا تلاش‌های زیادی برای بررسی نحوه تأثیر ساخت‌وسازهایی مختلف از جمله ساختمان‌ها و جاده‌ها بر زیستگاه‌ها داشته‌اند؛ اما عمدتا مسئله شن و ماسه در این مورد نادیده گرفـــــته شده اســت. دو ســال قبل، گروه تحقیقاتی برای تخمین میزان اســتفاده از شن و ماسه در جهان شکل گرفـــــت.

از این جهت، ضروری اســت که محققان بدانند در مکان‌هایی که شن و ماسه اســتخراج می‌شود، چه اتفاقی می‌افتد و در چه بخش‌های مورد اســتفاده قرار می‌گیرند و وضع سیاســت‌هایی درست در این زمینه‌ی هم الزامی اســت. اکنون محققان باید با اســتفاده از آنالیزهای یکپارچه، امکان تعاملات اجتماعی و اقتصادی بهتری در مورد فواصل و زمان‌های اســتخراج و اســتفاده از شن و ماسه را درک کنند. بر اساس دانسته‌های قبلی در این مورد، محققان بر این باورند که زمان تنظیم یک کنوانسیون بینالمللی در مورد اســتخراج، اســتفاده و تجارت شن و ماسه فرا رسیده اســت.

هم‌اکنون شن و ماسه از بیشترین مواد اســتخراجی جهان محسوب می‌شوند؛ یعنی بیش از سوخت‌های فسیلی و مواد زیست‌توده (برحسب وزن). شن و ماسه یک عنصر کلیدی برای ساخت بتن، آسفالت، شیشه و قطعات الکترونیکی اســت. اکنون مقادیر زیادی از شن و ماسه برای پروژه‌هایی همچون احیای زمین‌ها، اســتخراج‌های گاز شیل و بازسازی سواحل مورد اســتفاده قرار می‌گیرند. سیل‌های اخیری که در هوستون، هند، نپال و بنگلادش رخ دادند، افزایش تقاضای جهانی برای شن و ماسه را افزایش می‌دهند.

 ســال ۲۰۱۰ در کشورهای مختلف جهان، حدود ۱۱ میلیارد تن شن و ماسه فقط برای مصارف ساخت‌وساز اســتخراج شد. بیشترین میزان اســتخراج شن و ماسه را در جهان، کشورهای آسیا اقیانوسیه و پس از آن اروپا و آمریکای شمالی در اختیار دارند. تنها در آمریکا، اســتخراج و اســتفاده از شن و ماسه در ساخت‌وساز در ســال ۲۰۱۶ حدود ۸.۹ میلیارد دلار ارزش داشت و اســتخراج آن در پنج ســال گذشته ۲۴ نسبت افزایش یافته اســت.

1c9b87cd e933 43c5 85ef 245333566117 پس از همه بحران‌های جهانی، بحران شن و ماسه هم در راه اســت

البته محققان اذعان دارند که این آمارهای مربوط به اســتخراج و اســتفاده از شن و ماسه، احتمالا تا حد زیادی کمتر از میزان واقعی هستند. به گفته سازمان‌های دولتی، برخی سیاســت‌های حفظ آمارها و اسنادی دولتی در بسیاری از کشورها ممکن اســت میزان واقعی اســتخراج را پنهان نگه داشته باشد. در آمارهای رسمی، اســتفاده از شن و ماسه برای مقاصدی غیر از ساخت‌وساز همچون شکست هیدرولیکی و تغذیه ساحلی گنجانده نشده‌اند.

شن و ماسه به‌طورمعمول یک محصول محلی محسوب می‌شود. با این وجود کمبود منطقه‌ای و ممنوعیت اســتخراج شن و ماسه در برخی کشورهای جهان، آن را تبدیل به یک کالای جهانی کرده اســت. اکنون، ارزش تجارت بینالمللی شن و ماسه افزایش یافته و در ۲۵ ســال گذشته، تقریبا ارزش آن شش برابر شده اســت.

سود حاصل از شن و ماسه اغلب موجب سود مالی هنگفتی می‌شود. دولت هنگ‌کنگ، در پاسخ به رقابت شدید ناشی از تجارت شن و ماسه، قانون انحصاری برای تجارت و اســتخراج شن و ماسه تصویب کرد. این قانون که در اوایل دهه ۱۹۰۰ به اجرا درآمد تا ســال ۱۹۸۱ ادامه داشت. امروز گروه‌های جنایتکار سازمان‌یافته در هند، ایتالیا و جاهای دیگر، تجارت غیر قانونی شن و ماسهانجام می‌دهند. واردات شن و ماسه با حجم بالا در سنگاپور، موجب نزاع این کشور با اندونزی، مالزی و کامبوج شده اســت.

اســتخراج شن و ماسه به محیط‌زیست هم آسیب می‌رساند

پیامدهای منفی اســتخراج شن و ماسه در نواحی فقیر به‌خوبی احساس می‌شود. اســتخراج فزاینده شن و ماسه از لحاظ فیزیکی رودخانه‌ها و اکوسیستم‌های ساحلی را تغییر می‌دهد و موجب افزایش رسوبات معلق و فرسایش زمین می‌شود.

مطالعات مختلف نشان می‌دهتد که اســتخراج شن و ماسه، روی زندگی گونههای جانوری زیادی ازجمله ماهی‌ها، دلفین‌ها، سخت‌پوستان و تمساح‌ها تأثیر می‌گذارد. به‌عنوان مثال، تمساح پوزه‌باریک گنگی که در فهرست گونههای در معرض خطر قرار دارد. با اســتخراج روزافزون اســتخراج شن و ماسه، زیستگاه‌ خود را که همان ذخایر شن و ماسه هستند از دست می‌دهد. سواحل همچنین روی معیشت مردم این نواحی هم تأثیر شگرفی می‌گذارند. روند فزاینده فرسایش ناشی از اســتخراج شن و ماسه، منجر به افزایش سیل و توفان در این نواحی می‌شود.

جدیدترین و داغترین مطالب دنیای جالب تکنولوؤی ها در سایت توما
مطالب گوناگون از از اخبار دنیای وب و تکنولوژی