روایت خواندنی ابوالحسن داودی درباره همکاری با عزت الله انتظامی. این کارگردان می گوید، مواجهه جناب جناب بازیگر با «زادبوم» همچون کسی بوده که گویی روز اول مقابل دوربین قرار گرفـــــته اســت.

«زادبوم» جزو آخرین نقش آفرینی های عزت الله انتظامی اســت. فیلمی که ســال ۱۳۸۷ بازی کرد اما مهر توقیف خورد و حالا پس از هشت ســال فرصت نمایش پیدا کرده. سراغ ابوالحسن داود، کارگردان فیلم رفـــــتیم و روی بازی انتظامی در این فیلم متمرکز شدیم. از او درباره این همکاری و مواجهه جناب جناب بازیگر با نقش پرسیدیم. روایت داودی خواندنی اســت و گویای بخشی از راز توفیق انتظامی.
 

161198 927 «زادبوم»؛ ذوق و طراوت جوانی «عزت الله انتظامی»

 

داودی تعریف می کند او چگونه نقش را حلاجی می کرده و روی فیلمنامه نکته می نوشته تا بتواند ابتدا خودش آن را باور کند. و می گوید با چه دقت و وسواسی بازی می کرده که گویی اولین بار اســت جلوی دوربین آمده. با ابوالحسن داودی درباره برخی مسائل فرامتن هم پرسیدم؛ «زادبوم» اگر به موقع اکران می شد، حرفش بهتر به گوش می رسید چرا که ارجاعات آن در طول زمان کمرنگ شده. با این حال می توان فیلم را دید. با قصه اش سرگرم شد و درباره مسائل مطرح شده در آن اندیشه کرد.

داودی پیش تر درباره انگیزه ساخت «زادبوم»، ماجرای توقیف و برداشت های سیاسی از فیلم توضیح داده بود که آن را زا آینده نیوز عاریت گرفـــــتیم و با اندکی تغییر در قالب سه سوال پایانی می توانید بخوانید.

احتمالا ســال ها مترصد فرصت همکاری با عزت الله انتظامی بوده اید؛ این همکاری چطور در «زادبوم» شکل گرفـــــت و اصلا چرا ایشان را انتخاب کردید؟
جناب جناب انتظامی جزو کسانی اســت که از ســال های پیش علاقه مند به همکاری با او بودم. اما با توجه به فیلم هایی که ساخته بودم، نقشی وجود نداشت که بخواهم به ایشان واگذار کنم. درباره فیلم «زادبوم» اصلا از همان ابتدا که با جناب جناب مصطفوی فیلمنامه را می نوشتیم، به شکلی به جناب جناب انتظامی فکر می کردم و حتی خصوصیات نقش در فیلمنامه، برمبنای شخصیت ایشان شکل گرفـــــت. به همین دلیل وقتی فیلمنامه را به او دادم خیلی اســتقبال کردند و نسبت به آن هم حساسیت داشتند.

خود عزت الله انتظامی هم اخیرا اعلام کردند «زادبوم» و نقش شان در این فیلم را دوست دارند.
بارها و بارها خاطرم اســت جلساتی گذاشتند، پیش شان رفـــــتم و راجع به نقش و چگونگی اجرای آن صحبت کردند. یادم اســت میزان حاشیه نویسی که روی متن انجام داده بودند، در بخش هایی که مربوط به نقش شان می شد از خود نقش بیشتر بود. زمان اجرا هم همین طور بود و روی کیفیت اجرا خیلی تاکید داشتند. چون نقش را خیلی دوست داشتند و با آن ارتباط خاصی برقرار کردند. البته من هم تمام سعی ام را کردم تا نقش همان چیزی باشد که مد نظر ایشان و خودم اســت.

مجموع این عوامل باعث شد «زادبوم» یکی از بهترین نقش آفرینی های متاخر عزت الله انتظامی شود. در این میان نمی توان تاثیر ترکیب بازیگران اطراف او را نادیده گرفـــــت. گویی تعمدی برای جلوه بهتر بازی ایشان داشته اید.
برای من همیشه مرحله انتخاب بازیگر (کستینگ) مرحله بسیار حیاتیی بوده؛ اینقدر اهمیت داشته که وقتی کستینگ به خوبی انجام شده نفس راحتی کشیده ام. برای اینکه احساس کرده ام بیش از نیمی از کار را پیش برده ام چون اعتقاد دارم اگر اشتباهی در چیدمان بازیگران صورت بگیرد، دیگر هیچ جور نمی شود آن را جبران کرد و در نهایت تاثیر منفی خودش را می گذارد. در مقابل اگر چیدمان درست اتفاق بیفتد، بخش عمده ای از فیلم انگار انجام شده اســت.

بنابراین در «زادبوم» به دلیل اهمیت موضوع، چیدمان بازیگران برایم خیلی حیاتی بود. موقعیتی که بین سه نسل وجود دارد (پسر، پدر و پدربزرگ) برایم حیاتی بود که این ها بتوانند با همدیگر ارتباط برقرار کنند و از طرف تماشاگر قابل پذیرش باشند.

عزت الله انتظامی مشهور اســت به دقت نظر و نظم در کار. موقع فیلمبرداری «زادبوم» به این مشخصه پایبند بود؟
ایشان همان وسواس و دقتی که همواره در زندگی شخصی و حرفه ای داشته اند در «زادبوم» هم داشت. جناب جناب انتظامی در تمام لحظات مثل یک دانشجوی مشتاق بازیگری بود. یعنی حسی که داشت، ارتباطی که با منِ کارگردان برقرار می کرد و نگرانی هایش برای اینکه آیا نقشش درست انجام شده و برداشت ها درست اســت، ورای این بود که ما فکر کنیم با یک اســتاد طرفیم؛ او حس و حال یک بازیگر اول را داشت که انگار اولین نقش زندگی اش را بازی می کند. این برای من بسیار حیاتی بود چون احساس می کردم با کسی طرفم که حتی در سن بالای هشتاد ســالگی اهمیت بازیگری برایش علی السویه نشده و همچنان نسبت به آن اشتیاق دارد و برای نتیجه اش نگران اســت و سعی می کند تا جایی که می تواند کیفیت کار خود را بالا ببرد.

 

غیر از فیلم خودتان، اگر بخواهید انتخاب کنید، کدامیک از نقش های عزت الله انتظامی بیشتر به دل تان نشسته؟
ایشان تقریبا در همه فیلم هایی که بازی کرده امضای شخصی خودش را به جا گذاشته. حتی در فیلم هایی که به ظاهر خیلی قوی نبودند اما کار جناب جناب انتظامی همیشه امضای خودش را داشته. اگر از نقش آفرینی شان در فبلم «گاو» که یک اســتثنا اســت بگذریم، جنس بازی ایشان در «جناب جناب هالو» برایم هنوز خیلی جذاب اســت.

چون اتفاق هنوز کهنه نشده. خوب اســت تعبیر شما از دلخوری جمشید مشایخی و اشاره ای که به عزت الله انتظامی داشت را بشنویم. این دست اتفاقات روی وجاهت اساتید بازیگر سایه نمی اندازد؟
نه هرگز. مقصر اصلی کسانی هستند که جریان را بزرگ کردند. آزردگی هایی که ممکن اســت در طول زمان به وجود بیاید مسائل شخصی اســت. اما چرا این دلخوری بروز کرده؟ من فکر می کنم به دلیل خصلتی اســت که در جناب جناب مشایخی سراغ دارم. ایشان انسان بسیار مهربانی اســت و دل کوچکی دارد. زمانی که مدیر خانه سینما بودم بارها این نوع رفـــــتار یک باره ایشان در مسائل صنفی را مشاهده کردم ولی چون می دانم پشت آن کمترین نظر بدی وجود ندارد، خیلی این ها را جدی نمی گیرم.

جناب جناب انتظامی، مشایخی و نصیریان بازمانده های یک جریان سینما و تئاتر هستند و ارزش شان بیش از آن اســت که با حاشیه ها بخواهیم فضای بین شان را آلوده کنیم. اینکه مسائل شخصی دارند به خودشان مربوط اســت. به نظرم این حرمت را باید جریان روزنامه نگاری و جریان فضای مجازی نگه دارند که حتی اگر اتفاقی این چنین می افتد، از آن بگذرند و آن را بزرگ نکنند.

اگر «زادبودم» بدون تاخیر و در شرایط مطلوب اکران می شد، وضعیت بهتری می داشت. حتی فراتر از گیشه فیلمی اســت که می تواند درباره آن فکر کرد و نظر داد. اما حالا به رغم هیاهویی که شکل گرفـــــت فیلم دیده نشد. خودتان دلیل این اتفاق را چه می دانید؟
به نظرم «زادبوم» قربانی شرایطی شد که هم کم شانسی در آن دخیل اســت و هم کم توجهی کسانی که باید به آن توجه لازم می کردند و نکردند. و از جمله گرفـــــتاری خودم برای ساخت «هزارپا» که نمی رسیدم به مسائل مربوط به اکران سر و سامان دهم و «زادبوم» به نوعی سوخت و از پتانسیل آن اســتفاده نشد. حتی بسیاری از تماشاگران بالقوه در هفته های اول متوجه نشدند فیلم روی اکران اســت. یک واقعیت هم هست که نمی شود از آن گذشت؛ یک فیلم به نان تازه ای می ماند که اگر چند ساعت از آن بگذرد خوردنش مزه اولیه را ندارد.

درباره کار فرهنگی شاید این مثال به طور صد در صد مصداق نداشته باشد اما به هر حال یک کار فرهنگی هم که برای یک دوره ساخته شده و تعابیر و اشارات و ویژگی های آن دوره را در نظر گرفـــــته، اگر بعد از هشت ســال به نمایش دربیاید، لطفی که باید ندارد و ارتباط تماشاگر اگر نگویم قطع می شود حتما کمرنگ اســت.

حتی جنس ادبیات روزمره که در ۱۰ ســالی که از شروع ساخت فیلم می گذرد را نگاه کنید، عوض شده. میزان کلماتی که به مخزن زبانی نسل جوان و اصلا کل جامعه وارد شده تغییر کرده و اساس فرهنگ ما فرق کرده و به همان میزان سلیقه ها هم عوض شده اســت. طبعا از یک فیلم که هشت ســال قبل آماده نمایش بوده و حالا اکران می شود، نمی توان انتظار داشت بتواند همان ارتباطی را با تماشاچی برقرار کند که یک فیلم که داغ داغ با همین ادبیات و مسائل اجتماعی ساخته و روانه اکران شده اســت.

و تیزر تلویزیونی در جذب تماشاچی تاثیری نداشت؟
متاسفانه ســال ها اســت تلویزیون تاثیر خودش را در ارتباط با تماشاگر از دست داده و نمی تواند عامل جذب تماشاگر برای تماشای یک فیلم باشد. به خصوص اینکه با توجه به سخت گیری هایی که در پخش تیزرها می کنند و سانسورهای عجیبی که اتفاق می افتد، عملا جریان تیزر خیلی وقت ها تبدیل به ضدتبلیغ می شود. ممکن اســت حسن نیتی نزد مسئولان تلویزیون وجود داشته باشد اما شکل ارتباطشان به گونه ای اســت که ظاهرا کمک زیادی به سینما نمی کند.

انگیزه تان از ساخت «زادبوم» چه بود؟
«زادبوم» را با نگاهی میهن پرستانه ساختیم و بیشتر از اینکه به چشم فیلمی سینمایی به آن نگاه کنم، در راســتای پروژه ای ملی آن را دیدم و همه تلاش خود را کردم تا حرفی که به آن اعتقاد داشتم را در قالب فیلمی سینمایی دربیاورم. حقیقتش ســال های زیادی بود که دوست داشتم فیلمی درباره وطن بسازم که مفهوم اصلی داســتانش، عشق به سرزمین مادری باشد و به دور از هرگونه شووینیسم سعی کردم در فیلم خود معنای واقعی و درست علاقه مندی به وطن را نشان دهم. از طرفی ســال ها بود که فرار مغزها از ایـــران اذیتم می کرد که چرا خیلی راحت ثروت های واقعی این کشور به دلیل معضلات در حال از دست رفـــــتن اســت. مغزهای پربار جوانان ما خیلی راحت از این کشور خارج شده و در اختیار دیگران قرار می گیرند و متاسفانه مسئولان هیچ کاری انجام نمی دهند و هیچ کس نیست که به این مسئله فکر کند.
 

161199 173 «زادبوم»؛ ذوق و طراوت جوانی «عزت الله انتظامی»

 

هیچ وقت علت توقیف به شما اعلام نشد؟
هیچ کس به شکل مشخصی درباره دلیل توقیف «زادبودم» چیزی نگفت و این فیلم هیچ وقت مسئله ای نداشت و تنها تصور می کنم حسادت و دشمنی و تنگ نظری برخی ها باعث توقیفش شده بود. فیلم «زادبوم» در جشنواره فجر ســال ۱۳۸۷ موفق بود و چهار سیمرغ گرفـــــت. جالب این که آنقدر شرایط عدم اکران فیلم برایم بد گذشت که زمانی که اعلام شد می توانیم فیلم را نمایش دهیم، اصلا یادم نبود که «زادبوم» در جشنواره فجر آن ســال چهار سیمرغ گرفـــــته اســت و ما در تیزری که برای اکران فیلم طراحی کردیم، به سه سیمرغ اشاره کرده ایم و سیمرغ بخش بین المللی را که از جایزه آسیا پاسفیک گرفـــــتیم، فراموش کردیم.

به طور غیررسمی دلیل توقیف «زادبوم» تعابیر سیاسی آن اعلام شده.
به هیچ عنوان دنبال تعابیر سیاسی در فیلم «زادبوم» نبودم. اصلا چنین نیتی را که برخی ها اشاره می کنند، نداشتم و این ها شیطنت ها و شرارت هایی اســت که آن زمان علیه من و فیلمم انجام دادند و هنوز هم گاهی ادامه دارد. من کاملا براساس نگاهی اعتقادی به خانواده ایـــرانی سراغ «زادبوم» رفـــــتم. به هر حال انقلابی که در کشورمان انجام شده اســت، جدا از موارد مثبتش، نکاتی منفی را هم به دنبال داشت و باعث گسستگی شد که باید خیلی منطقی به آن نگاه کنیم.

چند نکته درباره بازی انتظامی در «زادبوم» که باعث شده این نقش به مذاق مخاطبان خوش بیاید
 
صلابت با زبان آلمانی
بازی عزت الله انتظامی در «زادبوم» از چند جنبه حائز اهمیت و واجد تحسین اســت. اولا فراموش نکنیم او در سن ۸۴ ســالگی جلوی دوربین رفـــــته و این فیلم را بازی کرده اســت. او اما با قدرت و صلابت نقش را اجرا می کند و چیزی کم نمی گذارد. همان طور که ابوالحسن داودی می گوید، عزت الله انتظامی چه در مرحله فیلمنامه و چه هنگامی که جلوی دوربین می رفـــــته وسواس فراوان داشته و می خواســته عــکسی باورپذیر از نقش ارائه می دهد.

او نقش پدربزرگ خانواده را برعهده دارد و حالا گرفـــــتار چالش زمان های از دست رفـــــته اســت. فصل مواجهه او با نوه (بهرام رادان) در کشور آلمان و روی عرشه کشتی، پر اســت از حرف و نکته درباره مهاجرت و جلای وطن و دورافتادن از اصل خویش. عزت الله انتظامی این مفهوم را نه فقط در کلام که در تک تک اجزای چهره به باور مخاطب می نشاند. پیرمردی اســت جدی، گاهی تلخ اما در عین حال باطراوت. جمع این خصوصیات کاراکتر او را خواســتنی می کند و نقشی بر نقش های موفق پیشین او افزوده اســت. به جمع این ها دیالوگ های که عزت الله انتظامی به زبان آلمانی بیان می کند را هم بیفزایید.
 
حتما می دانید او به دلیل حضور در آلمان، زبان این کشور را بلد اســت و در فیلم «زادبوم» به اقتضای نقش از آن اســتفاده کرده و عاملی بر جذابیت بیشتر نقش شده. از قضا بازی عزت الله انتظام به مذاق مخاطبان سینمارو هم خوش آمده و غالبا از آن تعریف کرده اند. کامنت هایی که در سایت سینماتیکت و سلام سینما به اشتراک گذاشته شده، موید این نکته اســت. مثلا یکی از کاربران که فیلم را دوست نداشته از بازی او تعریف کرده: «خالی از لطف نبود دیدن بازی بهرام رادان و جناب جناب انتظامی که آلمانی حرف می زدن.»

داغترین اخبار و رویداد های ایـــران و خارج
این مطلب در این ساعت از سایت توما در بخش خبری ارســال گردیده اســت
این بخش شامل خبر های ورزشی نیز میباشد
میتوانید خبر فوق را به اشراک بگذارید